Nhận biết khu vực cố phiếu nguy hiểm

Mục lục

Views: 160

Những tín hiệu đỏ luôn tồn tại khi bạn tìm kiếm. Không khó để phân biệt giữa sự chính trực và một màn kịch tồi. Nếu bạn biết rằng một công ty trải qua một năm tồi tệ, thể hiện ở các số liệu và các cổ đông đã thua lỗ bao nhiêu, hãy kiểm tra những lời CEO nói về công ty trong bức thư thường niên gửi các cổ đông. Nếu ông ta không thừa nhận sai lầm và chỉ nêu ra những thách thức mà không giải thích về việc ông ta định làm với những sai lầm đó, thì ông ta giống như người cưỡi ngựa đua không biết cách cưỡi con ngựa của mình. Đừng giao tiền cho những người như vậy.

Để thực hành bài tập trong cuốn sách này, hãy tìm kiếm ví dụ về những công ty được quản lý kém cỏi chúng ta hãy xem bài báo của Michael Brush The Five Most Outrageaesly Overpaid CEOs (Năm vị tổng giám đốc điều hành được trả lương gây sốc nhất), (được đăng ngày 24/5/2004 trên trang web www.moneycental.msn. com). Bài báo này giới thiệu năm vị tổng giám đốc điều hành được nhận những khoản thù lao khổng lồ trong khi chủ đầu tư của công ty bị thiệt hại. Tò mò, tôi đã kiểm tra xem liệu những vị tổng giám đốc này viết những gì trong bức thư gửi đến những cổ đông đang để mất tiền vào tay họ.

Có dấu hiệu nào không?

Những bức thư của họ phản ánh những điều đang xảy ra hay không? Tôi không thể đưa cho bạn một ví dụ tốt hơn về những điều cần xem xét khi bạn đánh giá nhà lãnh đạo. Nếu lãnh đạo công ty viết như những người này, tốt nhất bạn nên xem công ty như một con diều hâu bởi vì những người điều hành công ty này là chuyên gia che đậy thông tin trước chủ sở hữu (tuy nhiên, tôi cảm nhận tốt hơn về một người trong bài báo và bạn sẽ nhận thấy điều đó). Dưới đây, tôi sẽ tổng hợp lại những gì tôi rút ra nhưng tôi khuyên bạn nên kiểm tra những bức thư đó để kiểm chứng những gì tôi nói. Bạn hãy truy cập trang web của mỗi công ty và xem các báo cáo tài chính (Tất cả các công ty đều đăng báo cáo thường niên dưới tiêu đề “Investor Relations”(Quan hệ với nhà đầu tư)).

Ciena (CIEN): Ciena là 1 công ty chuyên về mạng viễn thông sợi quang học, do Gary Smith điều hành vị CEO này được hưởng mức lương hơn 41 triệu đô-la trong khi cổ đông của công ty mất hơn 2/3 giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu và hơn 90% giá thị trường từ năm 2001 đến 2004. Hãy xem báo cáo thường niên của Ciena và đọc thư của Gary Smith. Chú ý rằng, một nhà lãnh đạo theo phong cách của Buffett luôn nhận lỗi về thất bại của công ty và nói với các chủ sở hữu biết để họ đánh giá những việc làm của ông và tương lai của công ty. Cuối năm 2002, Ciena thua lỗ 1,5 tỷ đô-la, nhưng trong bức thư của Smith không đề cập tới sự thua lỗ đó. Nếu bạn là chủ sở hữu của Ciena, bạn không thể trông đợi nhà quản lý thông báo bạn đang bị thua lỗ một khoản tiền đáng kể và nói cho bạn họ đã đi sai hướng? Thay vào đó, Smith nói với chủ sở hữu rằng ông ta điều hành công ty tốt như thế nào để có được thành công trong những năm tiếp theo. Năm sau, năm 2003, doanh thu lại giảm, Ciena thua lỗ tiếp 386 triệu đô-la, và 20% vốn chủ sở hữu, điều này có nghĩa là Smith không thể dự đoán công ty hoạt động như thế nào vào cuối năm 2002, đồng thời ông ta cũng không muốn nói sự thật cho chủ sở hữu. Vì bức thư của nhà lãnh đạo này nói về những điều tốt đẹp cho năm tài chính 2003, nên bạn có thể tự đánh giá.

Hãy đọc những bức thư này. Đây là một dạng ngôn ngữ kiểu “tất cả những điều tốt đẹp sẽ bắt đầu từ bây giờ trở đi” cần được xem xét cẩn thận. Nếu công ty gặp sự cố, tốt hơn hết nhà lãnh đạo nên giải thích chuyện gì đang xảy ra, nhận trách nhiệm và nói cho bạn cách giải quyết. Không có bí quyết to lớn gì ở đây cả, đúng không? Nếu chúng ta tìm kiếm một nhà lãnh đạo thành thật, họ biết rằng họ đang làm việc cho chúng ta. Tốt hơn hết, chúng ta nên xem xét một số vấn đề trong bức thư họ gửi cho chúng ta trong những năm qua. Nếu không xem xét, chúng ta không thể đầu tư, bởi vì khi nhà lãnh đạo không nói cho bạn biết sự thật, có thể họ sẽ dễ dàng đưa công ty đến thảm hoạ như vụ Enron và WorldCom – bởi vì họ là những kẻ nói dối hoặc che giấu sự thật. Cả hai kiểu người này, chúng ta đều không thể tin tưởng được.

Sanmina – SCI (SANM): công ty này cung cấp dịch vụ chế tạo sản phẩm điện tử. Tổng giám đốc điều hành công ty, Jure Sola, thích sử dụng các cụm từ như “thoả mãn mọi thách thức”, “kiên định với những cam kết”, “giữ lạc quan”, “đạt được những tiến bộ quan trọng”, “chiến lược hướng tới khách hàng” và “chúng tôi lạc quan vào tương lai”. Mẫu thư này làm cho chúng ta cảm thấy rùng mình. Sanmina – SCI gia tăng giá trị cho các cổ đông khoảng 2% mỗi năm, bằng với lãi suất tiết kiệm. Lợi nhuận trên vốn (ROIC) là 12% trong năm năm. Họ không có lợi nhuận kể từ 2001.

Bạn thấy rằng ông ta không đề cập tới những rắc rối đúng không? Ông ta làm như thể chủ sở hữu không để ý đến giá cổ phiếu trên thị trường giảm từ 60 đô-la xuống còn 5 đô-la. Thật tồi tệ. Dường như chủ sở hữu trông đợi một lời giải thích hợp lý hơn là lý do CEO đưa ra: “sự sụp đổ về công nghệ tồi tệ nhất trong lịch sử”. Nhưng thưa ngài Jure, hai năm vừa qua các công ty công nghệ khác vẫn hoạt động khá tốt. Có lẽ người điều hành nên bắt đầu nhận trách nhiệm về mình, thay vì đổ lỗi cho thị trường. Nhưng thay vào đó, họ kiếm được 19 triệu đô-la tiền thưởng. Tại sao khoản thù lao như vậy lại không được đề cập trong thư gửi cổ đông.

Sun Microsystems (SUNW): Công ty Sun được điều hành bởi người sáng lập công ty, Scott McNealy. Bức thư ông gửi cổ đông xuất phát từ quan điểm của chủ sở hữu nhiều hơn là của một chính trị gia điều hành công ty. Giá mỗi cổ phiếu của Sun giảm từ 65 đô-la xuống còn 4 đô-la và khoản thiệt hại là khoảng 1/3 vốn cổ phần từ năm 2001 thực sự gây cú sốc lớn đối với chủ sở hữu. Tất nhiên, McNealy thực sự là một ông chủ lớn, nhưng rõ ràng ông cũng rất sốc. Điều tôi cảm thấy thích thú là: McNealy thừa nhận trong bức thư của mình rằng ông không làm được điều ông hy vọng và Sun bị thua lỗ. Ông tiếp tục nói với các chủ sở hữu về một vấn đề tiêu cực lớn đó là thị trường cho rằng các hệ thống của Sun quá tốn kém. Sau đó, ông giải thích sẽ làm gì để khắc phục. Ông nhấn mạnh: ông sẽ không khoan dung đối với những hành vi kinh doanh vô đạo đức. Bất cứ ai cũng viết ra được điều đó nhưng tôi có cảm giác rằng Scott thực sự sẽ làm như thế. Tóm lại, đây là một bức thư tốt hơn rất nhiều so với những bức thư thường thấy trong các công ty hoạt động không tốt. Hãy đọc bức thư của Scott năm 2002 – 2004 để biết một CEO tốt, trung thực và hướng tới chủ sở hữu viết như thế nào khi mọi việc đang trở nên tồi tệ.

Albertsons (ABS): Albertsons là một chuỗi siêu thị do Larry Johnston quản lý. Thu nhập trên mỗi cổ phiếu của Albertsons không tăng trong 10 năm. Mức tăng của vốn chủ sở hữu giữ nguyên trong năm năm. Công ty này như thể đang bơi ngoài khơi cách bờ biển khoảng 15 dặm mà không có phao cứu hộ. Nó dường như chỉ chực chìm nghỉm xuống đáy. Những đánh giá lạnh lùng này xuất phát từ việc xem xét các số liệu của công ty. Tuy nhiên, bức thư của Johnston gửi các chủ sở hữu – những bức thư cho phép chủ sở hữu biết công ty sử dụng tiền của họ như thế nào, đem lại ấn tượng khác biệt về ông Johnston, rằng ông không hề thiếu năng lực, ông đang chỉ đạo cuộc chiến trên chiếc thuyền đua 50 mã lực, sẵn sàng gánh vác cả thế giới. Ông ta dùng các cụm từ như “đang ở giai đoạn giữa của một cuộc chuyển đổi thú vị!” “đam mê chiến thắng” và “sinh lực mới”.

Nếu năm 2002 là “một trong những năm đòi hỏi khắt khe nhất trong lịch sử công ty” khi “một số công ty gặp biến động, đối mặt với những khó khăn lớn, thậm chí, thất bại”, ông Johnston tự hào khi lãnh đạo “một công ty hoạt động tốt”. Một trong những thủ thuật viết thư của CEO mà tôi nhận thấy là liệt kê những thực tế “chứng minh” công việc vĩ đại họ làm được trong năm qua. Hỡi những CEO, sự thật luôn được phơi bày qua số liệu về ROIC, doanh thu, EPS, vốn cổ phần, và dòng tiền. Chúng tôi không phải là những kẻ ngốc. Do đó, trong tương lai đừng làm phiền chúng tôi với những câu nói về “quy mô mua sắm trung bình đã được cải thiện” như thế nào hoặc “các dịch vụ khách hàng từng bước được cải thiện” hoặc “tổng thị phần tăng nhanh từ 10% đến 130%” như thế nào. Nếu ông có một năm tồi tệ và ông nghĩ sẽ có một năm tồi tệ nữa, thì hãy nói thẳng cho chúng tôi biết. Chúng tôi sở hữu công ty ông đang điều hành, đúng không? Hãy bắt đầu tôn trọng chúng tôi hơn. Trong khi ông ở cương vị đó, ông Larry ạ, làm ơn giải thích trong lá thư tiếp theo, ông lãnh đạo như thế nào để được trả thù lao 76 triệu đô-la trong khi công ty thua lỗ 40% giá trị?

Briston – Myers Squibb (NMY): Peter Dolan quản lý công ty dược phẩm lớn này. Ông ta đảm nhận vị trí này từ năm 2001. Trong khi giá thị trường của cổ phiếu BMY giảm 50%, ông ta kiếm được 41 triệu đô-la. Ông ta kiếm được khoản đó một phần từ vụ giao dịch 2 tỷ đô-la với Imclone về một loại thuốc mà cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) cấm sử dụng chỉ sau đó vài tháng. Giao dịch đó đáng giá 2 tỷ đô. Đó là một khoản tiền lớn. Sau đó, vào mùa thu năm 2004 ông ta quyết định thay đổi các báo cáo tài chính trước đây của công ty để phản ánh sự thật tốt hơn một chút.

Dưới sự lãnh đạo của Dolan, doanh thu và EPS không tăng trong bốn năm. Nợ tăng trên 600% trong cùng thời gian đó. Tăng trưởng vốn chủ sở hữu, chỉ số tăng trưởng tốt nhất về dài hạn, tăng bình quân 3% mỗi năm. Đây là những lời thổi phồng chúng ta nhận được từ CEO: “Để đóng góp thêm vào tình hình tài chính tốt đẹp”, “chúng ta thoả mãn những mục tiêu quan trọng khác” và sau đó ông ta tiếp tục thổi phồng các sản phẩm mới. Đó là tất cả những lời lẽ cổ đông nhận được. Không có lời xin lỗi nào về việc vị CEO nhận được 41 triệu đô-la để làm những công việc gì?

Kết luận: Ngoại trừ Scott McNealy, những CEO này đều vấp phải sai lầm nghiêm trọng khi không nói ra sự thật. Đối với nhà đầu tư theo Quy tắc số 1, điều đó là quá đủ để chúng ta quyết định không đầu tư vào những công ty này. Những người điều hành này đáng bị phê phán. Bạn không thể có một công ty lớn mà thiếu người điều hành tốt. Đừng tin vào những ngôn từ thổi phồng của các CEO. Số liệu không nói dối và nếu một CEO không thẳng thắn giải thích điều gì đang xảy ra trong bức thư gửi các chủ sở hữu thì bạn có thể tin tưởng ông ta không? Nếu bạn không tin ông ta, bạn không thể mua cổ phiếu của công ty đó.

Trước hết phải chắc chắn là bạn đúng

Bởi vì chúng ta đã học cách tìm ra một công ty tốt từ góc độ tài chính và quản lý, chúng ta đang ở vị trí phải quyết định xem liệu đó có thực sự là công ty chúng ta muốn sở hữu không. Tôi vừa đề cập trong chương trước về cách thức xem xét những vấn đề cốt lõi khi bạn quyết định mua cổ phiếu của công ty. Đó là một phần quan trọng trong Quy tắc số 1, và điều đó giúp bạn giới hạn những lựa chọn của mình để chọn ra một vài công ty tiêu biểu. Điều này tuỳ thuộc vào bạn, phải đảm bảo rằng công ty đang cố gắng làm những gì bạn mong muốn. Nếu bạn không thay đổi mục tiêu của công ty, đấy là một điều rất tốt. Nhưng nếu bạn thay đổi, bằng sự nhìn nhận nghiêm khắc, công ty không hướng tới chủ sở hữu. Do vậy, bạn không nên đầu tư vào đó.

Khi tôi là một đứa trẻ, Davy Crockett là người hùng của tôi. (Bọn trẻ bây giờ ít biết đến chương trình này nhưng giữa những năm 1950, Davy Crockett là chương trình truyền hình nổi tiếng được trình chiếu rộng rãi). Trong mỗi tập, Davy nhắc nhở chúng ta về quan điểm của anh ta: “Trước tiên, chắc chắn là bạn đúng và sau đó hãy tiến lên”. Với tư cách là một nhà đầu tư theo Quy tắc số 1, tôi đánh giá cao quan điểm của Davy Crockett. Nếu tôi không chắc chắn, tôi sẽ không làm gì cả. Tôi chỉ giữ tiền mặt cho đến khi có thể tìm ra một công ty tôi tin tưởng. Ngược lại, tôi nghĩ công ty này thực sự tuyệt vời thì tôi sẽ đi tiếp đến chữ M cuối cùng: Margin of Safety (Biên độ an toàn).

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin